حافظیه شیراز - آرامگاه خواجه شمس الدین محمد حافظ شیرازی

دو سده پیش بود که شاعر آلمانی یوهان ولفانگ گوته، دیوان غربی-شرقی‌اش را بر اثر شیفتگی به حافظ شیراز نگاشت و پیوندی ناگسستنی با این علاقه قلبی بین دو تمدن شرق و غرب ایجاد شد. امروز در سالگرد انتشار این اثر سترگ ادبی، هفته فرهنگی آلمان در شیراز زادگاه حافظ برگزار می‌شود.

به گزارش پیام خبر، هفته فرهنگی آلمان، پنجشنبه ۹آبان‌ ۹۸ آغاز می‌شود و تا ۱۳  این ماه ادامه خواهد داشت که در این مراسم فرهنگی چهره‌های شاخص ادبیات و هنر آلمان و ایران حضور دارند و از پیوند قلبی دو شاعر، از پس سال‌ها و قرن‌ها سخن می‌گویند.

از آنچه شاعر و اندیشمندی آلمانی را در قرن هجدهم و نوزدهم میلادی با رند و شاعر شیرازی در قرن هشتم هجری پیوند داد، سخن خواهند گفت و در شبی با موسیقی کلاسیک به نوای گروه کلنکه وایمار گوش خواهند سپرد.

این برنامه را سفارت آلمان در ایران به میزبانی شهر شیراز و با همکاری شهرداری شیراز برگزار می‌کند و در آن چهره‌هایی همچون فلوریان گراف هنکل فان دانر سمارک برنده اسکار، دوریس دوری نویسنده، پروفسور آنکه بسه متخصص سرشناس دیوان غربی -شرقی و اشتفان وایدنر نویسنده، مترجم  و اسلام‌شناس حضور خواهند داشت.

آنچه اهمیت برگزاری این رویداد فرهنگی را صد چندان می‌کند، آمیختگی فرهنگ غرب و شرق به واسطه شناختی است که گوته از حافظ به دست آورد.

 این شاعر نماد دوران کلاسیک در آلمان است و دیوان غربی- شرقی او، سندی بر اعتقاد او مبنی بر پیوند ناگسستنی این دو تمدن است.

گوته در کودکی به واسطه کتاب‌هایی همچون هزار و یک شب و قصص تورات و نیز دسترسی به سفرنامه‌های فراوان با شرق آشنا بود و در دوره‌ای می‌زیست که شرق‌شناسی به‌عنوان علمی نوبنیاد مدنظر دانشمندان عصر بود، از دیگر سو، درک حضور ناپلئون و حتی دیدار با او، این اندیشه را در گوته پدید آورده بود که آشفتگی‌های ناشی از لشگرکشی به اروپا روح هنرمند و فرهنگ‌دوست او را آزار می‌دهد.

او در بحبوحه همین سال‌ها و خونریزی‌ها در سال ۱۸۱۴ متن کامل دیوان حافظ را به ترجمه ژوزف هامر فون پورگشتال که دیپلمات و سفیر اتریش در ترکیه بود،  به دست آورد و با آنکه این نسخه ترجمه‌ای شتابزده از دیوان حافظ به‌شمار می‌رفت، به دلیل علاقه قلبی و نیز آشنایی گوته با فرهنگ شرق بر دل او نشست.

بدین‌طریق شاعر آلمانی از آشوب زمانه خود به تسلی‌بخشی‌های شاعر عزلت‌گزین شیراز پناه برد و او را بزرگترین شاعر همه دوران یافت.

گوته در اندک‌زمانی سه مجموعه خطاب به حافظ سرود و از همین رهگذر به ادبیات فارسی دلباخته شد و با ارتباط با فرهنگوران و ادیبان، در کمتر از دو سال دوازده دفتر از دیوان شرقی را نوشت.

اصلی‌ترین سرچشمه الهام او در دیوان غربی – شرقی حافظ است و دومین آن، زنی جوان و سخنور با نام ماریانه ویلمر که در اشعارش با نام زلیخا درباره او از عشقی افلاطونی یاد می‌کند.

با این حال، زمانه‌ای که گوته در آن می‌زیست، چندان درگیر کشورگشایی‌ها و سلطه سیاست و اقتصاد بود که این اثر بزرگ را نادیده گرفت و به آن روی خوشی نشان نداد.

نسخه نهایی دیوان غربی- شرقی گوته در سال ۱۸۱۹ ( دویست سال پیش) منتشر شد. این کتاب کامل‌ترین اثر گوته به‌شمار می‌رود که با محوریت اندیشه‌ای جهان‌وطنی و برمبنای پیوند میان ملت‌ها نگاشته شده است. سه دفتر مغنی‌نامه، حافظ‌نامه و عشق‌نامه او نیز در قالب سه‌گانه‌ای تحت تاثیر پرقدرت حافظ است.

پیوند عاطفی دور از تعصب و تنگ‌نظری گوته با حافظ و رابطه الهامی این دو شاعر بدون در نظر گرفتن فاصله زمانیشان از یکدیگر، سبب‌ساز ساخت یادمان گوته و حافظ در شهر وایمار آلمان، جایگاهی که گوته در آن دفن است، شد.

پیش از این و در دوره چهارم شورای شهر شیراز موضوع خواهر خواندگی دو شهر شیراز و وایمار به دلیل پیوندهای ناگسستنی دو چهره نامدار ادبی مطرح شده بود که به نتیجه نرسید.

دیوان غربی– شرقی یا دیوان باختری–خاوری (به آلمانی: West-Östlicher Divan) اثری از یوهان ولفگانگ فون گوته، شاعر، فیلسوف و دانشمند آلمانی است که در سال ۱۸۱۹ منتشر شد. این کتاب به نظم سروده شده است و نویسنده بیشتر در آن از نمادها و عناصر ادبیات شرقی و ایرانی الهام گرفته است.

یوهان ولفگانگ فون گوته (به آلمانی: Johann Wolfgang von Goethe) زادهٔ ۲۸ اوت ۱۷۴۹ در فرانکفورت – درگذشتهٔ ۲۲ مارس ۱۸۳۲ در وایمار؛ شاعر، ادیب، نویسنده، نقاش، محقق، انسان‌شناس، فیلسوف و سیاست‌مدار آلمانی بود.

خواجه شمس‌ُالدّینْ محمّدِ بن بهاءُالدّینْ محمّدْ حافظِ شیرازی (زادهٔ ۷۲۷ هجری قمری – درگذشتهٔ ۷۹۲ هجری قمری در شیراز) است.

ارسال نظر

شما در حال پاسخ به نظر «» هستید.
3 + 1 =

آخرین اخبار

فرهنگ، هنر و ادب

گفتگو و تحلیل